Konserwacja i restauracja tabernakulum z cerkwi Odrzechowej

 

 

KONSERWACJA I RESTAURACJA XIX WIECZNEGO TABERNAKULUM Z DAWNEJ CERKWI W ODRZECHOWEJ, OBECNIE KOŚCIOŁA RZYMSKOKATOLICKIEGO P.W. ŚW. JANA CHRZCICIELA w ODRZECHOWEJ- PRACA MAGISTERSKA FILIPA CIOMBORA POD KIERUNKIEM DR. HAB. PROF. ASP KRZYSZTOFA CHMIELEWSKIEGO

 

W cerkwiach Najświętszy Sakrament przechowywany jest w tabernakulum znanym pod nazwą darochranitielnica. Darochranitielnica znajduje się na prestole, czyli ołtarzu, znajdującym się za ikonostasem. Może być wykuta ze złota, srebra, lecz zazwyczaj jest wyrzeźbiona z drewna i pokryta bogatymi zdobieniami. Najczęściej przypomina kształtem miniaturę cerkwi. Może być otwierana dzięki małym drzwiczkom lub szufladzie. Taką też formę otrzymała odrzechowska darochranitielnica.

 

Ten architektoniczny charakter i usytuowanie na prestole umożliwia oglądanie tabernakulów z wszystkich czterech stron. Dlatego też każda z płycin poszczególnych ścian ozdabiana jest scenami religijnymi. Najczęściej spotykany kod ikonograficzny tych przedstawień to Chrystus z Hostią na frontowych drzwiczkach oraz sceny ukazujące ukrzyżowanie, złożenie do grobu, zmartwychwstanie lub trzy Maria idące namaścić ciało Jezusa. W przypadku tabernakulum z Odrzechowej zachował się jedynie wizerunek trzech Marii będący malowidłem na blasze.

 

Stan zachowania prezentowanej darocharnitielnicy klasyfikuje się jako zły i wynika głównie z licznych uszkodzeń mechanicznych i nieodpowiednich warunków cieplno- wilgotnościowych w jakich była przechowywana. Konsekwencją tego jest brak wielu elementów zdobniczych, m. in. kilku sterczyn, fragmentów gzymsów i ażurowych ornamentów. Na powierzchni tabernakulum widoczne są także liczne otwory wylotowe po żerujących drewnojadach. Zniszczenia materii zabytkowej obejmują także spękania skurczowe drewna, liczne spękania i ubytki warstwy gruntu oraz równie liczne przetarcia metalowej foli zdobniczej.

 

Parce konserwatorskie rozpoczęto od wykonania wstępnej dokumentacji fotograficznej stanu zachowania oraz przeprowadzenia specjalistycznych badań fizyko-chemicznych. Celem badań było określenia rodzajów drewna użytych w darochranitielnicy, identyfikacja metalowej foli zdobniczej oraz identyfikacja spoiwa i wypełniaczy warstwy zaprawy. Wyniki badań wykazały świerk jako drewno konstrukcyjne i lipę jak materiał użyty do wykonania elementów snycerskich. Ponadto stwierdzono obecność dwóch rodzajów złoceń: z użyciem szlagmetalu (tj. płatka mosiężnego sporządzonego ze stopu miedzi i cynku) na głównych płaszczyznach, oraz z użyciem złota w płatku na elementach dekoracyjnych.

 

Działania konserwatorskie polegać będą na pracach technicznych wzmacniających i zabezpieczających oryginalną materię obiektu, obejmujących impregnację drewna i konsolidację pozostałych warstw technologicznych. Działaniami restauratorskimi będą natomiast prace związane z odbiorem wizualnym obiektu, mające na celu przywrócenie jego możliwie najpełniejszej estetyki. Obejmować będą rekonstrukcję brakujących elementów snycerskich na podstawie zachowanych fragmentów, oczyszczenie i uzupełnienie złoceń, a także oczyszczenie i uzupełnienie warstwy malarskiej na zachowanym malowidle.

Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie © 2017

Korzystamy z technologii ciasteczek. Przeglądając naszą stronę zgadasz się na używanie ich. Polityka cookies.Rozumiem