Z krypt pod sklepienia
o pracach badawczych i konserwatorskich w kościołach Wilna.
Wykład w Aptece Zabytków
Serdecznie zapraszamy na wykłady dr hab. Moniki Stachurskiej prof. ASP oraz dr Katarzyny Góreckiej-Ruszel, konserwatorek z Wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, poświęcone tekstyliom zachowanym w kryptach podominikańskiego kościoła św. Ducha w Wilnie oraz XVII-wiecznym malowidłom na sklepieniach dwóch zakrystii kościoła św. św. Piotra i Pawła na Antokolu w Wilnie.
Prace w ramach obu projektów były finansowane i koordynowane przez Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA.
Monika Stachurska przybliży kulisy i rezultaty prac dokumentacyjno-badawczych, które umożliwiły po raz pierwszy ocenić liczbę tekstyliów zgromadzonych w kryptach kościoła św. Ducha w Wilnie. Łącznie udokumentowano 167 obiektów — od świeckich ubiorów kobiecych, męskich i dziecięcych, przez ubiory grobowe, po fragmenty jedwabnych tkanin, pasmanterii, obicia trumien i paramenty liturgiczne, głównie z XVIII i początku XIX wieku. Wszystkie poddano również podstawowym czynnościom z zakresu prewencji konserwatorskiej i przygotowano do bezpiecznego przechowywania w warunkach magazynu muzealnego. Badania miały charakter pionierski, zebrano interesujący materiał otwierający drogę do dalszych studiów i badań z zakresu historii jedwabnictwa i kostiumologii.
Prace zrealizowano w ramach trzech projektów finansowanych przez Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA: dwóch z programu „Polskie dziedzictwo kulturowe za granicą – Wolontariat. Edycja 2023 i 2024” oraz z programu Ochrona Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą. Projekty koordynowała Fundacja Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, a realizował zespół wolontariuszek – studentek Katedry Konserwacji i Restauracji Tkanin Zabytkowych ASP w Warszawie, pod opieką naukową dr hab. Moniki Stachurskiej, prof. ASP.
Katarzyna Górecka-Ruszel opowie o zrealizowanych w 2025 r. pracach konserwatorsko-restauratorskich przy XVII-wiecznych malowanych plafonach dwóch zakrystii kościoła św. św. Piotra i Pawła na Antokolu w Wilnie. Sklepienia zakrystii zdobią sceny „Św. Piotr chodzący po wodzie” oraz „Ekstaza bł. Stanisława Kazimierczyka”, wkomponowane w bogate obramienia sztukatorskie. Badania potwierdziły, że autorem obu jest najprawdopodobniej Martino Altomonte. Malowidła wykonano na sztablaturach gipsowo-wapiennych w technice zbliżonej do fresku, który jednak ze względu na małą zawartość wapna nie uległ pełnej karbonatyzacji, co stanowiło dodatkowe wyzwanie podczas prowadzonych prac. Oba malowidła były bardzo brudne, pokryte nawarstwieniami czarnej sadzy, jedno uległo w przeszłości zalaniu i zostało przemalowane. Oryginalna warstwa malarska była miejscami bardzo osłabiona, osypująca się, szlachetny cynober uległ zmianom optycznym. Wstępne oczyszczanie powierzchni obu polichromii z brudu przeprowadzono laserem o odpowiednio dobranej sile wiązki, co przyniosło spektakularne rezultaty.
Zespół: dr Katarzyna Górecka-Ruszel, Emilia Gdak, Maciej Żelechowski-Stoń, laser: Przemysław Wysk (Gorek Restauro)
