Krystyna Sommer – siła pasji
artykuł dr Anny Zatorskiej w „Ochronie Zabytków”
W ostatnim numerze „Ochrony Zabytków” 1/2025, który ukazał się w czerwcu, opublikowany został artykuł „Krystyna Sommer – siła pasji” autorstwa dr Anny Zatorskiej.
Tekst poświęcony jest Krystynie Sommer – wybitnej konserwatorce dzieł sztuki i artystce malarce, która jest dziś zapomniana, mimo ogromnego wpływu, jaki wywarła na kształt współczesnej konserwacji w Polsce. Sommer była silnie związana z Akademią Sztuk Pięknych w Warszawie. Studiowała na naszym Wydziale (wówczas było to Studium), a promotorem jej pracy dyplomowej, obronionej w 1954 roku, był prof. Bohdan Marconi. Od 1975 roku pracowała w Katedrze Konserwacji Malarstwa i Rzeźby Polichromowanej, współtworząc środowisko akademickie i kształtując kolejne pokolenia konserwatorów.
Jednym z jej najważniejszych, a dziś często zapomnianych osiągnięć było przygotowanie pierwszej ujednoliconej, ogólnopolskiej wersji schematu dokumentacji konserwatorskiej. To właśnie rozwiązania wypracowane w latach siedemdziesiątych z jej udziałem stały się podstawą systemu dokumentowania prac konserwatorskich i przyczyniły się do rozwoju schematu, który od tamtej pory był kilkukrotnie wdrażany w skali ogólnopolskiej. Dla współczesnych studentów konserwacji jest to szczególnie istotny kontekst, pokazujący, że narzędzia uznawane dziś za oczywiste mają swoją historię i konkretnych twórców.
Artykuł przybliża również szeroką działalność środowiskową Krystyny Sommer – była ona współzałożycielką Grona Konserwatorskiego Stowarzyszenia Historyków Sztuki oraz Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, a także jedną z inicjatorek powołania Ogólnopolskiej Rady Konserwatorów Dzieł Sztuki przy ZPAP. Jej praca obejmowała konserwację licznych zabytków oraz aktywne działania na rzecz integracji środowiska konserwatorskiego.
Równolegle Sommer rozwijała własną twórczość malarską – inspirowaną romantyzmem i naturą, o wyraźnych cechach surrealistycznych i wyjątkowej dbałości o detal. Była również animatorką życia artystycznego i towarzyskiego – organizowane przez nią spotkania i bale w pracowni przy ul. Pankiewicza stanowiły ważną przestrzeń wymiany myśli i integracji środowiska. Warto dodać, że w tej kamienicy od 1926 roku mieściła się Szkoła Sztuk Pięknych im. Wojciecha Gersona; wówczas też poddasza zamieniono na atelier malarskie, w których przez lata swoje pracownie mieli różni artyści, m.in. Wojciech Fangor.
Artykuł „Krystyna Sommer – siła pasji” jest zaproszeniem do ponownego odkrycia postaci związanej z historią naszego Wydziału oraz refleksji nad fundamentami, na których opiera się współczesna praktyka konserwatorska. Zachęcamy do lektury numeru „Ochrony Zabytków” 1/2025, zanim ukaże się kolejny zeszyt czasopisma.
